KAN YOLU YILDIZLAR SİSTEMİ
Daha önce, Nommo’nun Adanması kısmında bazı yıldız ve gezegenlerin yaratılışlarını görmüştük; Amma, adanan Nommo’nun vücudunu küçük parçalar halinde bölüp pay etmiş ve Nommo’nun her organını koyduğu yerden bir veya birkaç yıldız ya da gezegen ortaya çıkmıştı ( 37). Böylece Amma «kelâmın telâffuz» yerleri, merkezleri olarak kabul edilen organları, adanan Nommo’nun kan hattı ve plasentası üzerine yerleştirerek bir âlemin uzaysal morfolojisini belirlemişti.
( 37) Bkz. Dipnot-14.
( 14) «Dünya bir organizatör, Güneş’e bağlı planetler ayrı birer organizatör. Fakat Dünya organizatörü diğer planetlerin organizatörleriyle her şeyde mutabık değildir. Karaciğer bir organizatör, mide de bir organizatör, kalp de bir organizatör, amma, hepsi birbiriyle mutabık değil.» ( Sâdıklar Plânı)
Nommo’nun organları «kelâm»ın âleme yayılma yerleri olarak kabul edilir. Şekil-14, adanan Nommo’nun iç organlarını ilgilendiren ve onun kan akışı üzerinde yer alan genel bir yıldız sistemini temsil etmek üzere kurulmuş «kan yolu» sunaklarının dizilişini göstermektedir. Çeşitli gezegen, yıldız ya da yıldız kümelerini temsil eden, geniş bir arazi üzerine kurulmuş olan «kan yolu» sunakları, genellikle, çeşitli biçim, renk, yapı ve büyüklüklerdeki taşlardan oluşmaktadır. «Kan yolu» sunakları, Dogon Kozmogonisindeki temel yıldızların işlevlerini ve yaratılış öykülerini içermesinin yanısıra, bir çeşit gök haritası niteliğini taşımaktadır. Ayrıca, Dogonlar bazı sunakları, Astronomik ölçüm aleti olarak da kullanmaktadırlar. Mitte bahsedilen olayları temsil eden yerlere kurulan ve çeşitli adlar alan bu sunakların her biri, adanan Nommo’nun kan akışının cereyan ettiği «kan yolu»nun bir durağını temsil eder. Aşağıda «kan yolu» ve lebe-dala sunaklarının anlamları açıklanmaktadır.
A İSTASYONU. «Dışarıya yerleşen balık gününün toprağı»
İğdiş edilme ve yeniden canlanma yeri olan A durağında; adanan Nommo’nun Göksel toprak olan plasentasının ve Sirius’ün tanığı olan sunak yükselir. Sunağı kırmızı kilden bir koni teşkil eder. Koninin üzerine Sirius yıldızını tasvir eden yassı bir çakıl konmuştur.
Şekil – 14: Kan Yolu sunakları.
Şekil – 15: Sirius ve Güneş. İçteki beyaz şekil
Sirius’ü, dıştaki siyah ( -orijinalinde kırmızı-)
şekil Güneş’i temsil etmektedir.
Nommo’nun iğdiş edilmesi sırasında göbek bağının kesilmesiyle meydana gelen ve «âlemin göbeği-merkezi» olan Sirius, Nommo’nun plasentasının ve göbek bağının tanığıydı. Daha önce gördüğümüz gibi, iğdiş edilme sırasında Nommo’nun plasentasının altına Tilki Ogo’nun Güneş’e dönüştürülmüş plasentası yerleştirilmiş bulunuyordu. Sunak, iki plasentanın iğdiş edilme sırasında bir araya getirilişini ve dolayısıyla, iki plasentanın timsalleri olan «Sirius ve Güneş’in ilk karşılaşmasını», tanışmasını ifade etmektedir. Sirius, yeniden canlandırılan Nommo’nun canlı plasentasının sembolüdür; yıldızın lâkabı «Amma’ya şükür»dür.
Sunağa yapılan şekilde de görüldüğü gibi ( Şekil-15), Sirius, uzay düzleminde, Göksel uzayın «4 köşe»sini yani 4 ara yönünü, Güneş ise Yersel uzayın 4 ana yönünü ifade etmektedir.
B İSTASYONU. ( Dogonlar bu istasyonun anlamını açıklamamışlardır)
C İSTASYONU. «Tütsünün yapıldığı yer»
Sunak 4 temel unsura tekâbül eden 4 kara taştan oluşur. Sunağın kurulması sırasında yapılan şekiller, yeniden canlandırılan Nommo’nun antropomorf kafatası ( Şekil-16) ve «Bıngıldak yıldızı» ya da «Kafatası yıldızı» denilen Jüpiter’in «şema»sıdır ( tonu). Şekilde ( Şekil-17), 4 ara yön istikametinde yerleştirilen ve «Jüpiter’in Çocukları» denilen 4 uydu ile çevrili daire Jüpiter’i temsil eder. Dört uydu hakkında «4 küçük yıldız Jupiter’in takozlarıdır» denir.
Şekil – 16: Nommo’nun Kafatası.
Şekil -17: Jüpiter’in 4 uydusuyla
birlikte «şeması» ( tonu)
D İSTASYONU. «Yasaklanmış kayalık»
Sunak, Dogon köyüne nazaran yükseltilmiş bir kaya yığını üzerine dikili çok uzun, bembeyaz bir taştan oluşur; kendi türünde tektir. Burası, po tohumunun çıkışının tanığı Po yıldızının yani Sirius-B yıldızının yeri olup; sunak, Nommo’nun köprücük kemiklerine ( 38) yapılan boşaltma fiilini ifade eder. Sunağa Sirius-B’nin «şema»sı ( tonu) yapılmıştır.
Şekil – 18: Sirius-B’nin «şema»sı ( tonu).
Şekil -19: Sirius-C’nin uydusuyla
birlikte «şema»sı ( tonu).
( 38) Dogon Kozmogonisinde önemli bir yeri olan «köprücük kemiği» sembolü ezoterizmde ve okült bilimlerde de kullanılan bir semboldür. Örneğin, iskeletin asılma sistemini teşkil eden, dolayısıyla insan vücudunun önemli dayanağı sayılan «köprücük kemikleri», ezoteristlerin dilinde, inisiyatik metinleri ve yapıları çözebilmeyi sağlayan gizli anahtarları belirtmek için kullanılmaktadır.
E İSTASYONU. «Ka’nın Amma sunağı.»
Sunağa verilen üstteki ad, kıymetini göstermektedir. Sunak kerpiç bir koniden yapılmıştır. Adanma sırasında akan köprücük kemiği muhtevasının bir kısmının birikme yerini, adanan Nommo’nun sağ köprücük kemiğini temsil eden sunak, aynı zamanda Sirius’ün ikinci bileşeni Sirius-C yıldızının tanığıdır.
Nommo tityayne, Amma’nın emri üzerine Sirius-C’ye dişi emme-ya tohumunu yerleştirmiştir. Emme-ya tohumunun bulunduğu Sirius-C’nin baskın geldiği dişiliği ve döl vericiliği, doğurganlığı, şeklin ( Şekil-19) kuzeydoğusuna yerleştirilen, filiz vermiş yani çimlenmiş tohumu temsil eden uydusuyla ( 39) belirtilmektedir. Sirius-C’nin uydusuna «Kadınlar yıldızı» denir.
( 39) Burada «uydu» terimiyle ya gezegen ya da ‘bileşen’ yıldız kastedilmektedir. Çünkü Dogonlar, sabit yıldızları, gezegenleri ve uyduları özel terimlerle ayırt etmekle birlikte; günlük dilde, gezegenleri de, ‘bileşen’leri de yalnızca «uydu» genel terimiyle belirtirler.
F İSTASYONU. «Dikilen»
Burası, Nommo’nun adanma sırasında başını yitirdiği ve hayatını kaybettiği yeri temsil eder; akıtılan kandan Boğa Burcu’nun «parıldayan kırmızı yıldız»ı meydana gelmiştir. Sunağın altına yıldızın «iz»i ( yala) yapılmış ( Şekil-20 A), yanına iki ağaç dikilmiştir.
Şekil – 20 A: Boğa Burcu’nun
«parıldayan kırmızı yıldızı»nın
«iz»i ( yala).
Şekil – 20 B: Boğa Burcu’nun
«parıldayan kırmızı yıldızı»nın
«şema»sı ( tonu).
G İSTASYONU. «Amma’nın nemli sunağı»
Sunak, kerpiçten yapılmıştır. «Sabah yıldızı» denilen 2. konumundaki Venüs’ü temsil etmektedir.
H İSTASYONU. «Derinin çıkarıldığ yer»
Yedi kırmızı taştan yapılan sunak, adanan Nommo’nun üyelerine ayrılmış vücudundan oluşan 7 yığını ve «kelâm»ın 7 telâffuzunu ifade etmektedir. Sunağın altına, yıldızların insanların gördüğü gibi doğudan batıya doğru olan görünürdeki hareketine tanıklık eden, «Batı yıldızı» denilen 3. konumundaki Venüs’ün «şema»sı ( tonu) yapılır.
I İSTASYONU. «Yebene totemi»
Sunak, yatık konmuş yeşil renkli bir taştan oluşur. Sunağa yapılan şekiller, Orion’un Kemeri’nin «Üçler» denilen yıldızlarına aittir ( Şekil-21).
Şekil – 21: Orion’un kemeri’ndeki «üçler»in
«iz»i (yala), «şema»sı ( tonu) ve «resmi» ( toy)
J İSTASYONU. «Guemene totemi»
Sunak, yanında üç yuvarlak çakıl bulunan uzun bir kara taştan oluşur. Sunağın altına Orion’un Kılıcı’nı oluşturan, «Kuyruk yıldızları» denilen yıldızlara ait şekiller ( Şekil-22) ve dalağın «resmi» ( toy) yapılmıştır. Daha önce gördüğümüz gibi, Orion’un Kılıcı’ndaki 3 yıldız Amma’nın dalağı koyduğu yerde ortaya çıkmıştı ( Şekil-14).
Şekil – 22: Orion’un Kılıcı’ndaki «Kuyruk yıldızları»nın
«iz»i ( yala), «şema»sı ( tonu) ve «resmi» ( toy).
K İSTASYONU. «Goummoyana totemi»
Bir değirmentaşına yerleştirilmiş 8 beyaz taştan oluşan sunak, ikizlerin yaratılma hazırlığını temsil eder. Sunağın altına «Gruplandırılmış yıldızlar» denilen Ülker yıldız kümesine ait şekiller ( Şekil-23) ve böbreklerin «resmi» ( toy) yapılmıştır.
Şekil – 23: Ülker yıldız kümesinin «iz»i,
«şema»sı ( tonu) ve «resmi» ( toy).
«Demirci»nin ilk ekim için insanlara en yüksek Gök Katı’ndan getirdiği tohumları temsil eden Ülker yıldızları, yağmur mevsiminden hemen önce gökyüzünde görülmezler, Dogonlar’ın deyişiyle «görünmez» konumdadırlar. Bu yıldızlar doğunca, yağmur mevsiminin yaklaştığı anlaşılır ve ekim hazırlıklarına başlanır. Bu, «Ülker yıldızları tam seçiliyor, görünür oluyor» diye belirtilen, bu yıldızların ufukta doğuşuyla saptanır. Ürün toplama, Ülker yıldızlarının Güneş batarken zenit noktasında oldukları zaman yapılır.
Yağmur mevsimi sırasında saati anlamak için bu yıldızların konumuna bakılır; Ülker yıldızları Güneş doğarken önce zenit noktasında, sonra biraz ötede olurlar. Yağmur mevsiminin sonunda ise, Güneş doğarken onlar batar. Yağmur mevsiminden sonra, saat Orion’un Kemeri’ne bakılarak anlaşılır. Orion’un Güneş doğarken battığı zaman gelince, soğanlar ekilir.
L İSTASYONU. «Nommo totemi»
Sunak, soluk yeşil renkli iki taştan oluşur. Sunağın altına ciğerlerin «resmi» ( toy) ve Küçükköpek Takımyıldızı’nın gama yıldızına («Çoban yıldızı») ait şekiller yapılmıştır ( Şekil-24). Nommo burada âlemin rehberidir; o, sürüleri yani insanları ve tohumları sevkeden çoban gibidir. «Çoban yıldızı, uzayın kenarlarının gözeticisidir» denir.
Şekil – 24: Küçükköpeğin gamma yıldızının «iz»i ( yala) ve
«şema»sı ( tonu).
M İSTASYONU. «Tire totemi»
Sunak, uzun bir gri taştan oluşur. Taşın şişkin ucu, kalınbağırsağı temsil eder. Organ, burada, nesillerin silsile oluşturarak birbirini izlemesini ve «soy»un ( ginna) üyelerinin oluşturduğu bütünü sembolize eder. Sunağa, bağırsağın «resmi» ( toy) ve Koç Burcu’nun beta yıldızına («Arslan yıldızı») ait şekiller yapılmıştır. «Arslan yıldızının ışınları uzay sahasının 4 köşesine dokunur» denir ( Şekil-25).
Şekil – 25: Koç Burcu’nun beta yıldızının «iz»i ( yala) ve «şema»sı ( tonu).
N İSTASYONU. «Çobanlar yıldızının sunağı»
Sunak, «Çobanlar yıldızı» denilen 4. konumundaki Venüs’ü ifade eder ( 40).
( 40) Venüs’ün «Sabah yıldızı» adı Türkçe ve Dogonca’da ortaktır. Kuşkusuz bu ad, Venüs’ün sabaha karşı doğmasından dolayı ortaktır. Ancak eski Türkler’in de Dogonlar gibi Venüs’ü ‘çobanlar’la ilgili görüp ona «çolpan» adını vermesi ilginçtir. Venüs’ün «Çoban yıldızı» adı halen Anadolu’da kullanılmaktadır.
O İSTASYONU. «Geceyarısı konumundaki Venüs’ün sunağı»
Sunak, yuvarlak çakıllardan oluşur. Sunağın altına yapılan şekil, «Geceyarısı yıldızı» denilen 5. konumundaki Venüs’ü ifade eder.
P İSTASYONU.
Daha küçük bir bloğun üzerine yerleştirilmiş çok büyük bir kaya bloğundan oluşan sunak, 6. konumundaki Venüs’ü ifade eder. Venüs’ün bu son konumu, adanmanın, arındırılmanın tamamlanışına; Tilki tarafından bozulan âlem düzeninin yeniden kurulmasına tanıklık eder.